Nadciśnienie w początkowym stadium może przebiegać bez większych odczuwalnych objawów klinicznych. Może tak się dziać nawet przez kilka lat. Do pierwszych objawów świadczących o zachorowaniu mogą świadczyć poranne bóle głowy w części potylicznej, zawroty głowy, obniżona aktywność fizyczną ( przy większym wysiłku pojawiają się duszności i kołatanie serca), bezsenność, zaczerwienienie szyi i twarzy klatki piersiowej (zwłaszcza przy dużym wzroście ciśnienia).
Zgodnie ze Światową Organizacją Zdrowia rozpoznajemy trzy stadia rozwojowe nadciśnienia tętniczego i są to: w stadium pierwszym nadciśnienie nie przejawia zmian narządowych, w kolejnym pojawiają się niewielkie zmiany narządowe. Do tych zmian zaliczamy białkomocz, przerost lewej komory (w przypadku powiększenia się lewej komory, dochodzi także z czasem do jej niewydolności), zmiany w siatkówce - zauważalne podczas badania dna oka (zwane retinopatią nadciśnieniową II-o stopnia). W trzecim ostatnim stadium choroby pojawiają się ciężkie uszkodzenia narzędziowe takie jak, niewydolność komorowa, retinopatia nadciśnieniowa III - IV stopnia, powikłania mózgowe, niewydolność nerek.
Nadciśnienie sprzyja chorobie niedokrwiennej serca, a także jego arytmii. Innym schorzeniem wywołanym przez nadciśnienie jest ubytek w istocie białej i szarej kory. Jest przyczyną ostrych niedokrwień mózgu, udarów niedokrwiennych i wylewów wewnątrzczaszkowych. Nadciśnienie prowadzi również do uszkodzenia nerek i do ich niewydolności.
Natomiast starając się wyróżnić stopnie ciężkości nadciśnienia, opieramy się na wartościach ciśnienia rozkurczowego. Wartości te otrzymujemy po uzyskaniu wielokrotnych pomiarów. Najczęstszą metodą pomiaru uciskowego mankietu gumowego, rzadszym acz nowocześniejszym jest całodobowy automatyczny pomiar ciśnienia. W nauce medycznej wyróżniono cztery stopnie ciężkości nadciśnienia:
1. graniczne (90 - 94 mm Hg),
2. łagodne (95 - 104 mm Hg),
3. średnio ciężkie (105 - 114 mm Hg),
4. ciężkie (115 mm Hg i więcej), gdzie za normę ciśnienia rozkurczowego przyjmuje się 85 - 89 mm Hg.
Czasami w trakcie choroby pojawia się dramatyczny wzrost ciśnienia tętniczego. Objawami się uczucie niepokoju, ścisk w klatce piersiowej, nudności, zaburzenia widzenia, zaburzenia mowy, Z czasem mogące doprowadzić nawet do śmiertelnej postaci choroby.